Artikel gemaakt door Bouweenpc.nlWaarom dit topic?
PC's worden tegenwoordig steeds warmer. Soms zo warm dat een gewone luchtkoeler niet meer voldoende is. Dan kan je natuurlijk een betere luchtkoeler er op zetten, maar als je top prestaties wil en ook nog eens een stil systeem, dan kom je al snel bij waterkoeling uit. Je ziet tegenwoordig steeds vaker pc's met waterkoeling, en voor diegenen die nog steeds onwennig zijn over de combinatie tussen water en pc's, komt hier dus een berg info te staan.
Voordelen van waterkoeling
» Veel betere koelprestaties (mits je een goede set hebt)
» Kan vrijwel geruisloos want ipv een boel kleine fans heb je alleen een paar grote fans op de radiator
» Vette looks.
Nadelen van waterkoeling
» Duur
» Kans op lekkage (hoewel zeer gering bij een goede set)
» Moeilijker te installeren
Twee 'soorten' waterkoeling
Er zijn in principe 2 soorten waterkoeling systemen. Nou heb ik het niet over gewone waterkoeling en een waterchiller (waterkoeling icm. phase-change), maar over high-flow en low-flow.
High flow zijn de echte amerikaanse sets, waar geldt Bigger is Better. Dit zijn systemen met grote (1/2 inch) slangen, een dikke pomp (800+ lph) en cascade-waterblokken met zogenaame accelerator nozzles. Bekende merken in deze categorie zijn DangerDen, D-Tek en PolarFlo. Natuurlijk zijn er nog meer merken, maar dit zijn de meest bekende.
Een high-flow systeem.
Naast high-flow is er dus low-flow, dit zijn de europese systemen, van onder andere AquaComputer, Innovatek en AlphaCool. Naast braadworst eten kunnen de duitsers dus ook heel goed waterkoeling onderdelen maken. De low-flow systemen gebruiken een kleinere slangdiameter (3/8 inch), iets minder krachtige pompjes (300+ lph) en over het algemeen simpelere waterblokken.
Low-flow systemen zijn over het algemeen wat goedkoper (mede doordat de high-flow systemen uit de vs moeten komen...), maar dat betekend geen groot verschil in prestatie. Hoewel de echte die-hard waterkoelers en overclockers meestal toch voor een high-flow systeem kiezen, doen low-flow systemen er echt niet voor onder. Dit komt doordat het water de kans moet hebben om de warmte op te nemen, en weer af te staan. Bij een low-flow systeem blijft het water gewoon iets langer in contact met het koelblok, waardoor het de warmte beter kan opnemen. Voordeel van high-flow systemen is dat de beroemde cascade-techniek gebruikt kan worden. Dit houd in dat het water door hele kleine gaatjes het koelblok in wordt gespoten, en daar op een heleboel pinnetjes of gaatjes terecht komt, waardoor er een soort van wervelstorm van water ontstaat in het blok. Dit bevorderd de opname van warmte door het water.
De onderdelen van een normale waterkoelings set
De koelblokken vervangen de heatsinks met fan die op de verschillende onderdelen van de pc zitten. Het meest simpele koelblok is een koperen plaat met een kanaaltje er in, met een plexi bovenplaat en 2 slangaansluitingen. Er zijn echter vele variaties wat betreft het ontwerp van dit kanaal. Fabrikanten proberen er namelijk voor te zorgen dat het water zoveel mogelijk contact maakt met de koelplaat, en willen ze dus een zo groot mogelijk koeloppervlak. Daarnaast zijn er fabrikanten die de eerder beschreven cascade-techniek toepassen in hun blokken.
Er zijn heel veel fabrikanten die waterkoel blokken aanbieden. Ik geef een selectie: DangerDen, AquaComputer, Innovatek, Swiftech, Scaro, AlphaCool, PolarFlo en Silverprop.
Er zijn waterkoel blokken te krijgen voor vrijwel alle hittebronnen in je pc. Een normale set bevat een CPU blok, chipset blok en een vga blok, maar er zijn ook koelers te krijgen voor het geheugen, de hardeschijf, mosfets en voeding.
Radiatoren zijn er in allerlei soorten en maten. Je kunt een radiator uit een auto van de sloop halen, of van de scooter die je op het station zag staan (eigen risico!). Toch is de meest voordehandliggende optie het kopen van een radiator die speciefiek bedoeld is voor het inbouwen in een pc. Ik beperk me in deze tekst tot deze categorie radiatoren.
De meeste radiatoren zijn bedoeld voor gebruik met een (veelvoud van) 120mm fan(s). Een normale radiator heeft plaats voor 1 (single), 2 (double) of 3 (triple) fans van 120mm. Welke soort je kiest hangt af van de ruimte die je hebt in je case, en de koelcapaciteit die je wilt. Logischerwijs heeft een triple 120mm radiator de beste koelprestaties (uitgezonderd grotere radiatoren). Een gemiddelde set heeft een double 120mm radiator.
De meest bekende merken radiatoren zijn HW Labs (Black Ice), Thermochill, AquaComputer (Airplex Evo) en AlphaCool (NexXxos).
Naast deze aktieve radiatoren, zijn er ook passieve radiatoren. Deze hebben geen fans nodig en zijn dus kompleet geruisloos. Nadeel is dat de koelprestaties wel minder zijn. Onder andere Innovatek en AlphaCool maken passieve radiatoren.
De pomp is een van de belangrijkste onderdelen van een waterkoel systeem. De beste pompen zijn afkomstig van Eheim, Hydor en Laing.
Hiermee bepaal je echt of het een low-flow of een high-flow systeem is. De amerikaanse high-flow systemen kunnen het beste uit de voeten met een Eheim 1048 (600 lph) of 1250 (1200 lph), een Hydor L30 (1200 lph) of Laing Ecocirc (1200 lph, beter bekend als Swiftech MCP655 of DangerDen DD-D5).
Voor de low-flow systemen is er ook een ruime keus aan pompen, waarvan de meesten worden gevoed door een molex kabel (12 volt) in je pc, in plaats van door de 230 volt van het lichtnet zoals bij de meeste high-flow pompen het geval is. Grote voordeel aan een 12V pomp is dat hij direct start als je je pc aanzet. Bij een 230V pomp moet er een speciale controller worden gebruikt, om er voor te zorgen dat de pomp zijn prik krijg, zodra de pc wordt ingeschakeld.
Een aantal goede low-flow pompen zijn de Eheim 1046 (300 lph), AquaComputer AquaStream (300 lph, geavanceerde versie van Eheim 1046), Laing Delphi (350 lph, beter bekend als Swiftech MCP350 of DangerDen DDC-12V) en de mini-pompjes van C-Systems, de CSP-MAG (500 lph, beter bekend als DangerDen CSP-MAG of D-Tek MAG).
Het reservoir zorgt er voor dat de pomp geen lucht aan kan zuigen. Het is dan ook het beste als het reservoir direct voor de pomp geplaatst wordt, in de waterloop, het liefst iets boven de pomp, zodat er druk van het water in het reservoir op de pomp staat. De pomp kan dan makkelijker water aanzuigen uit het reservoir.
Een reservoir kan je in principe vrij makkelijk zelf maken. Het is gewoon een kwestie van 2 slangaansluitingen in een waterdicht voorwerp te draaien. Toch geef ik hier de meest bekende merken: AquaComputer (AquaTube), Innovatek (Fass-o-Matic & Tank-o-Matic), DangerDen (Bay reservoir & Fillport), Alphacool (Cape Corp) & Repack Cooling.
Welke soort slangen je kiest hangt natuurlijk af van de aansluitingen die je in je systeem gebruikt. Slangen voor waterkoeling zijn er in 4 formaten: 1/2" (12mm ID), 3/8" (8mm ID), 8x1 en 6x1. 1/2" wordt gebruikt bij high-flow systemen, en zijn bedoelt voor gebruik icm. barb fittingen. 3/8" is het kleine broertje van 1/2" en worden met 3/8" barb fittingen gebruik. 8x1 is qua ID identiek aan 3/8", echter is de slangwand dunner, namelijk 1mm. Bij 6x1 geeft, net als bij 8x1, het 1e getal de ID aan (6mm dus), en het 2e getal de slangwand (1mm).
High-flow systemen gebruiken vrijwel altijd 1/2 inch slangen, meestal Tygon. Een ander goede 1/2 inch slang is OC-Press, die exclusief door OC-Shop.nl verkocht wordt. Deze slang heeft een stalen spiraal in de slangwand verwerkt zitten, waardoor deze vrijwel niet te knikken is. Knikken is echt funest voor je waterkoeling, want daardoor is in 1x de hele waterflow weg, en worden de koelblokken dus niet meer gekoeld.. Tygon staat ook bekend om zijn kleine knikradius, en is ook zeer betrouwbaar. Nadeel van beide slangen is dat ze vrij prijzig zijn, maar als je een high-flow systeem kiest zit je hier toch eigenlijk aan vast.
Voor low-flow systemen is er een grotere keus aan slangen. Naast de gewone transparante slang kun je namelijk ook kiezen uit verschillende UV reactieve kleurtjes, namelijk blauw, groen en rood, hoewel blauw eigenlijk de enige is die echt goed oplicht onder UV licht (blacklight). De formaten worden vaak aangegeven door AxB, waar A de binnendiameter is en B de dikte van de slangwand (beide in mm). 8x1 en 6x1 komen het meeste voor. Mocht je in je low-flow systeem gebruik maken van barb fittingen, kun je ook kiezen voor de 3/8 inch variant van Tygon of OC-Press.
Barbfittingen, ook wel slangpilaren genoemd, zijn de meest eenvoudige variant van slangaansluitingen. Ze zijn niet het gemakkelijkste te gebruiken, maar wel het makkelijkste te produceren en daardoor ook het goedkoopste. Het is simpelwel een buisje met ribbels, waar de slang overheen geschoven wordt. Om de slang goed vast te zetten worden meestal slangklemmen gebruikt. De meest betrouwbare slangklem is de metalen variant, welke voor een paar tientallen eurocent te koop zijn bij vrijwel elke doe-het-zelf zaak.
Bij Push-In fittingen wordt de slang in de aansluiting gedrukt. Dit is en hele mooie manier van aansluiten, je hebt namelijk geen slangklem nodig. De slang wordt in de fitting vastgeklemd door een aantal weerhaken. Om de slang weer te verwijderen moet de kunststof ring worden ingedrukt om de weerhaken los te halen van de slang. Nadeel is dat de slang perfect recht moet worden afgesneden, anders is er kans op lekkage. De kans om lekkage is dan ook het grootst bij push-in fittingen, maar zolang je de slangen recht afsnijd werkt het perfect. AquaComputer heeft van push-in hun standaard slangaansluiting gemaakt en noemt ze Plug&Cool aansluitingen.
Schroeffittingen zijn een soort barb fittingen met ingebouwde slangklem. De slang wordt over een buisje geschoven, waarna een afsluitring de slang stevig vast maakt aan de fitting, zodat hij niet los kan schieten. Persoonlijk vindt ik schroeffittingen het prettigste om mee te werken, omdat de kans op lekkage zeer gering is, de slang heel goed vast komt te zitten, en het er ook nog eens mooi uit ziet. Enige nadeel is dat ze alleen beschikbaar zijn voor 6x1 of 8x1 slangen (6 of 8mm binnendiameter, 1mm slangwanddikte) en dus niet bruikbaar zijn voor high-flow systemen met 1/2 inch aansluitingen. Dit zelfde geldt ook voor push-in fittingen. Mocht je dus een high-flow systeem willen met 1/2 inch fittingen, ben je in principe verplicht om barb fittingen te gebruiken.
Zelf een waterkoelings set samenstellen
Als je zelf een set wilt gaan samenstellen, zul je eerst moeten beslissen of je een low-flow of een high-flow systeem wilt gaan bouwen. Als je voor het eerst met waterkoeling aan de gang gaat, kun je het beste voor een low-flow set beginnen, omdat dat hier het beste te krijgen is en omdat het over het algemeen het goedkoopste is.
Artikel gemaakt door Bouweenpc.nl
Auteur
